Difference between revisions of "Dangers"

From Ανοικτό Σπηλαιολογικό Εγχειρίδιο
Jump to: navigation, search
m (Ανάκληση των αλλαγών MariaScott (επιστροφή στην προηγούμενη αναθεώρηση Caspex))
(ΣΤ. Εξάντληση – Υποθερμία.)
 
(24 intermediate revisions by the same user not shown)
Line 8: Line 8:
 
[[Image:image101.jpg|frame|left|Σκίτσο: ''Νίκος Βαλσαμίδης'']]
 
[[Image:image101.jpg|frame|left|Σκίτσο: ''Νίκος Βαλσαμίδης'']]
  
Tα σπήλαια είναι ένας εν πολλοίς αφιλόξενος για τον άνθρωπο χώρος στον οποίο σε κάθε περίπτωση εμείς είμαστε υπεύθυνοι για την ασφάλεια μας. Πράγματι οι στατιστικές αναφέρουν πως το 90% των ατυχημάτων στα σπήλαια οφείλεται σε ανθρώπινο λάθος, το 5% σε ατυχία και το υπόλοιπο 5% σε μη προσδιορισμένες αιτίες. Προσωπικά αμφισβητώ την παραπάνω αιτιολόγηση υποστηρίζοντας ότι ακόμη και εάν το 10% είναι κακοτυχία, τότε εμείς θα πρέπει να το προβλέψουμε και να λάβουμε τα μέτρα μας. Όπως δεν είναι άτυχος ο ορειβάτης που τον χτυπά χιονοστιβάδα – αφού σε ένα δύσκολο πέρασμα συνεκτιμά καιρικές συνθήκες, ώρα, κούραση και αναλαμβάνει ή όχι τον κίνδυνο, πράττοντας αναλόγως – έτσι δεν είναι άτυχος ο σπηλαιολόγος που παγιδεύεται από «ξαφνική» νεροποντή σε κάποιο σπήλαιο αφού και αυτός με ανάλογη μέθοδο εκτιμά – ή θα έπρεπε να εκτιμά – και να αναλαμβάνει – ή να μην αναλαμβάνει - τους κινδύνους.
+
Tα σπήλαια είναι ένας εν πολλοίς αφιλόξενος για τον άνθρωπο χώρος στον οποίο σε κάθε περίπτωση εμείς είμαστε υπεύθυνοι για την ασφάλεια μας. Πράγματι οι στατιστικές αναφέρουν πως το 90% των ατυχημάτων στα σπήλαια οφείλονται σε ανθρώπινο λάθος, το 5% σε ατυχία και το υπόλοιπο 5% σε μη προσδιορισμένες αιτίες. Προσωπικά αμφισβητώ την παραπάνω αιτιολόγηση υποστηρίζοντας ότι ακόμη και εάν το 10% είναι κακοτυχία, τότε εμείς θα πρέπει να το προβλέψουμε και να λάβουμε τα μέτρα μας. Όπως δεν είναι άτυχος ο ορειβάτης που τον χτυπά χιονοστιβάδα – αφού σε ένα δύσκολο πέρασμα συνεκτιμά καιρικές συνθήκες, ώρα, κούραση και αναλαμβάνει ή όχι τον κίνδυνο, πράττοντας αναλόγως – έτσι δεν είναι άτυχος ο σπηλαιολόγος που παγιδεύεται από «ξαφνική» νεροποντή σε κάποιο σπήλαιο αφού και αυτός με ανάλογη μέθοδο εκτιμά – ή θα έπρεπε να εκτιμά – και να αναλαμβάνει – ή να μην αναλαμβάνει - τους κινδύνους.
  
 
Τι προσέχουμε λοιπόν:
 
Τι προσέχουμε λοιπόν:
Line 16: Line 16:
 
Η συνηθέστερη αιτία ατυχημάτων στο εξωτερικό.
 
Η συνηθέστερη αιτία ατυχημάτων στο εξωτερικό.
  
''Πρόληψη'': Στο τέλος του σκοινιού να γίνεται δύο κόμποι.  
+
''Πρόληψη'': Στο τέλος του σκοινιού να γίνεται κόμπος. Ιδανικά κόμπος είναι το οκτάρι με θηλιά (βλέπε "κόμπος του οκτώ στο μέσον του σχοινιού" ώστε να διευκολυνθεί ο σπηλαιολόγος που το διαπιστώνει στην ένωση με το επόμενο σχοινί. Αλλά και οποιοσδήποτε άλλος κόμπος είναι ικανοποιητικός είναι αρκετός.
  
 
Να προβλέπεται η είσοδος και η έξοδος από τα βάραθρα να είναι σχετικά άνετη, με το αρμάτωμα ει δυνατόν ψηλά.
 
Να προβλέπεται η είσοδος και η έξοδος από τα βάραθρα να είναι σχετικά άνετη, με το αρμάτωμα ει δυνατόν ψηλά.
Line 24: Line 24:
 
Να μην υπερεκτιμάτε τις φυσικές σας δυνάμεις και δυνατότητες.
 
Να μην υπερεκτιμάτε τις φυσικές σας δυνάμεις και δυνατότητες.
  
Να μην σταματάτε σε πατάρια μεταξύ της αρχής και του τέλους του  
+
Να μην σταματάτε σε πατάρια μεταξύ της αρχής και του τέλους του βαράθρου χωρίς να λαμβάνετε υπ΄ όψιν την αυτασφάλιση σας και την ελαστικότητα του σκοινιού.
βαράθρου χωρίς να λαμβάνετε υπ΄ όψιν την αυτασφάλιση σας και την
+
ελαστικότητα του σκοινιού.
+
  
 
Να ασφαλίζεστε όταν τοποθετείτε βύσμα, φυσική ασφάλεια ή άλλο σε δύσκολα σημεία.
 
Να ασφαλίζεστε όταν τοποθετείτε βύσμα, φυσική ασφάλεια ή άλλο σε δύσκολα σημεία.
  
Να εφαρμόζεται ο κανόνας των ζωνών πρόσβασης στο βάραθρο.
+
Να εφαρμόζεται ο κανόνας της ασφάλισης της ζώνης πρόσβασης στο βάραθρο.
  
 
== Β. «Πτώση» του σπηλαιολόγου ==
 
== Β. «Πτώση» του σπηλαιολόγου ==
Line 40: Line 38:
 
Επαρκής εκπαίδευση στις σπηλαιολογικές τεχνικές.
 
Επαρκής εκπαίδευση στις σπηλαιολογικές τεχνικές.
  
Οπτικός, ακουστικός και δια της αφής έλεγχος του βράχου πριν τοποθετήσουμε ασφάλεια. Στα σαθρά πετρώματα οπωσδήποτε διπλές  
+
Οπτικός, ακουστικός και δια της αφής έλεγχος του βράχου πριν τοποθετήσουμε ασφάλεια. Στα σαθρά πετρώματα οπωσδήποτε διπλές αγκυρώσεις. Προσοχή στην τοποθέτηση των βισμάτων!
αγκυρώσεις. Προσοχή στην τοποθέτηση των βισμάτων!
+
  
Διπλές αγκυρώσεις στην είσοδο κάθε πηγαδιού, στην αρχή και το τέλος από εκτεθειμένες τραβέρσες κίνησης, στις ενδιάμεσες ασφάλειες όταν υπάρχει κίνδυνος από υποχώρηση τους τραυματισμού του σπηλαιολόγόυ ή του σκοινιού.
+
Διπλές αγκυρώσεις στην αρχή της ζώνης επικινδυνότητας, στην είσοδο κάθε πηγαδιού, στην αρχή και το τέλος από εκτεθειμένες τραβέρσες κίνησης και στις ενδιάμεσες ασφάλειες (αλλαγές). Μονές ασφαλίσεις είναι αποδεκτές μόνο σε παρακάμψεις με μικρή γωνία ή σε ενδιάμεσες αλλαγές που δημιουργούνται κατά την εξερεύνηση (θα βελτιωθούν αν η εξερεύνηση αποδώσει) και μόνο εάν η υποχώρηση τους δεν προκαλέσει ζημιά στο σχοινί ή λιθόπτωση κλπ. Η τελευταία αλλάγή πριν τον πάτο του βαράθρου πρέπει να είναι οπωσδήποτε διπλή.
  
Χρησιμοποίηση φυσικών σημείων αγκύρωσης (βράχια, σταλαγμιτικά,  
+
Χρησιμοποίηση φυσικών σημείων αγκύρωσης (βράχια, σταλαγμιτικά, δέντρα μόνο εάν είμαστε απόλυτα σίγουροι.
δέντρα μόνο εάν είμαστε απόλυτα σίγουροι.
+
  
 
Να μην γίνεται ελεύθερη αναρρίχηση χωρίς δυναμικό σκοινί ασφαλείας και την χρήση κατάλληλων ασφαλειών.
 
Να μην γίνεται ελεύθερη αναρρίχηση χωρίς δυναμικό σκοινί ασφαλείας και την χρήση κατάλληλων ασφαλειών.
  
== Γ. Πτώση βράχων ή άλλων αντικειμένων. ==
+
== Γ. Πέτρες που πέφτουν ή άλλα αντικείμενα. ==
  
Προκαλείται συνήθως από απροσεξία ή από την ταλάντωση του σκοινιού ενώ κάποιος ανεβαίνει ή κατεβαίνει.  
+
Προκαλείται συνήθως από απροσεξία ή από την ταλάντωση του σκοινιού ή το "σβάρνισμα" από τον σπηλαιολογικό σάκκο που κρέμεται κάτω από την σπηλαιολόγο ενώ κάποιος ανεβαίνει ή κατεβαίνει.  
  
 
''Πρόληψη'': Ιδιαίτερα προσεκτικό καθάρισμα των άκρων του πηγαδιού από πέτρες που τυχόν υπάρχουν εκεί.
 
''Πρόληψη'': Ιδιαίτερα προσεκτικό καθάρισμα των άκρων του πηγαδιού από πέτρες που τυχόν υπάρχουν εκεί.
 +
 +
Να είμαστε προσεκτικοί στην κίνηση μας.
  
 
Προσοχή στις πέτρες που ρίχνουμε εμείς κατά την άνοδο ή την κάθοδο.
 
Προσοχή στις πέτρες που ρίχνουμε εμείς κατά την άνοδο ή την κάθοδο.
Line 60: Line 58:
 
Να μην καθόμαστε κάτω από το σκοινί όταν ανεβαίνει ή κατεβαίνει άλλος σπηλαιολόγος και να καλυπτόμαστε.  
 
Να μην καθόμαστε κάτω από το σκοινί όταν ανεβαίνει ή κατεβαίνει άλλος σπηλαιολόγος και να καλυπτόμαστε.  
  
Εάν ρίψουμε κάτι φωνάζουμε δυνατά «πέτρα» στους σπηλαιολόγους που βρίσκονται χαμηλότερα από μας ώστε αυτοί να καλυφθούν.
+
Εάν ρίψουμε κάτι φωνάζουμε δυνατά «πέτρα» στους σπηλαιολόγους που βρίσκονται χαμηλότερα από μας ώστε αυτοί να καλυφθούν. Αν πέσει κάτι άλλο (ένα καραμπίνερ, ένα κλειδί κλπ κλπ) φωνάζουμε και πάλι "πέτρα".
 +
 
 +
Οι σπηλαιολόγοι χαμηλότερα μόλις ακούσουν την λέξη "πέτρα" κολλάνε στα τοιχώματα του βαράθρου, ιδανικά κάτω από μια εσοχή του βράχου, μαζεύοντας όσο περισσότερο μπορούμε το σώμα μας για να δώσουμε όσο το δυνατόν μικρότερο "στόχο" στις πέτρες που θα πέσουν. Σε '''καμιά''' περίπτωση δεν κοιτάζουμε προς τα πάνω για να δούμε τι πέφτει. Υπάρχουν περιπτώσεις πολύ σοβαρών τραυματισμών στο πρόσωπο που θα είχαν αποφευχθεί αν δεν είχε γίνει αυτό το παιδαριώδες λάθος.
 +
 
 +
 
 +
Σε περίπτωση που δεν ειναι δυνατόν να φυγουν οι πέτρες τις μαζεύουμε σε σπηλαιολογικό σάκκο και τον ασφαλίζουμε. Μονιμότερη λύση είναι οι μπαζοσακκούλες με τις οποίες δημιουργούμε "φράγμα".
  
Σε περίπτωση που δεν ειναι δυνατόν να φυγουν οι πέτρες τις μαζεύουμε σε σάκκο και τον ασφαλίζουμε
+
Ιδιαίτερη περίπτωση από "αντικείμενα" που πέφτουν είναι ο διάκοσμος από πάγο (παγοσταλακτίτες, παγοκολώνες) στις εισόδους ορισμένων σπηλαίων (πχ Επτάστομος στον Παρνασσό). Σε αυτές τις περιπτώσεις η ταχύτητα (διέλευσης κάτω από την επικίνδυνη ζώνη) είναι σημαντικός παράγοντας ασφαλείας. Επίσης πρέπει να δίνεται ιδιάτερη προσοχή στον συριγμό που προηγείται από την υποχώρηση του πάγου. Τέλος οι ώρες που υπάρχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο είναι οι μεσημεριανές και απογευματινές ώρες όπου η θερμοκρασία είναι μεγαλύτερη. Ασφαλέστερες ώρες οι πρώτες πρωινές (όπου και συνήθως σημειώνεται παγετός). Σημείωση: ευχαριστούμε τον Κώστα Ιατρού για την συμπλήρωση αυτή.
  
 
== Δ. Από καταστροφή (ή αστοχία) υλικών. ==
 
== Δ. Από καταστροφή (ή αστοχία) υλικών. ==
Line 68: Line 71:
 
''Πρόληψη'': Έλεγχος και συντήρηση των υλικών.
 
''Πρόληψη'': Έλεγχος και συντήρηση των υλικών.
  
Να μην χρησιμοποιούνται παλιά υλικά.
+
Να μην χρησιμοποιούνται παλιά υλικά. Κάθε υλικό έχει ημερομηνία λήξης. Ελέγξτε το τεχνικό εγχειρίδιο που το συνοδεύει, επικοινωνήστε με τον κατασκευαστή ή συμβουλευτείτε έναν έμπειρο σπηλαιολόγο.
  
Προσοχή στα σκοινιά. Σκοινί που τρίβεται δεν είναι ασφαλές! '''ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ ΤΙΣ ΤΡΙΒΕΣ''' με την κατάλληλη τεχνική!
+
Προσοχή στα σχοινιά. Σχοινί που τρίβεται δεν είναι ασφαλές! '''ΑΠΟΦΥΓΕΤΕ ΤΙΣ ΤΡΙΒΕΣ''' με την κατάλληλη τεχνική!
  
Να μην ανεβαίνουν δύο άτομα στο ίδιο σκοινί εάν δεν παρεμβάλεται τουλάχιστον μια αλλαγή.
+
Να μην ανεβαίνουν δύο άτομα στο ίδιο σχοινί εάν δεν παρεμβάλεται τουλάχιστον μια αλλαγή.
  
Να μην χρησιμοποιούνται σκοινιά διαμέτρου μικρότερης από 9 χιλ. από σπηλαιολόγους χωρίς επαρκή εμπειρία.
+
Να μην χρησιμοποιούνται σχοινιά διαμέτρου μικρότερης από 9 χιλ. από σπηλαιολόγους χωρίς επαρκή εμπειρία.
  
 
== Ε. Γλιστρήματα. ==
 
== Ε. Γλιστρήματα. ==
  
Συμβαίνουν όταν υποτιμούμε παράγοντες όπως: κούραση, ακατάλληλα παπούτσια, βαριά σακίδια, υγρασία, λάσπη , γουανό, εύθραυστα πετρώματα, σάρες κλπ.
+
Συμβαίνουν όταν υποτιμούμε παράγοντες όπως: κούραση, ακατάλληλα παπούτσια, βαριά σακkίδια, υγρασία, λάσπη , γουανό, εύθραυστα πετρώματα, σάρες κλπ.
  
''Πρόληψη'': Να χρησιμοποιείται σκοινί ασφαλείας όταν χρειάζεται να κινηθούμε τραβερσάρωντας και σε γλιστερές επιφάνειες.
+
''Πρόληψη'': Να θεωρούνται "επικίνδυνες ζώνες" και να χρησιμοποιείται κανονικά σχοινί ασφαλείας.
  
Να αποφεύγονται τα περάσματα με ελεύθερη αναρρίχηση υπερεκτιμώντας  
+
Να αποφεύγονται τα περάσματα με ελεύθερη αναρρίχηση/καταρρίχηση υπερεκτιμώντας τις δυνατότητες μας
τις δυνατότητες μας
+
  
 
Να χρησιμοποιούνται κατάλληλα υποδήματα.
 
Να χρησιμοποιούνται κατάλληλα υποδήματα.
Line 96: Line 98:
  
 
Να μην υποτιμάμε τις δυσκολίες.
 
Να μην υποτιμάμε τις δυσκολίες.
 +
 +
Να μην καταναλώνουμε οινοπνευματώδη ποτά σε καμιά περίπτωση. Το αλκοόλ δίνει στιγμιαία την ψευδαίσθηση "ζέστης" για να προκαλέσει αμέσως μεγαλύτερη υποθερμία μετά (λόγω αγγειοδιαστολής).
  
 
Να φοράμε τα κατάλληλα ρούχα: βαμβακερή εργατική φόρμα, για τα  
 
Να φοράμε τα κατάλληλα ρούχα: βαμβακερή εργατική φόρμα, για τα  
περισσότερα σπήλαια και τις ολιγόωρες παραμονές. Προσθέτουμε θερμοεσώρουχα για απαιτητικότερα σπήλαια. Για μεγάλες παραμονές σε  
+
περισσότερα σπήλαια και τις ολιγόωρες παραμονές. Προσθέτουμε θερμοεσώρουχα για απαιτητικότερα σπήλαια. Για μεγάλες παραμονές σε υγρά σπήλαια απαραίτητη είναι η ολόσωμη FLEECE φόρμα και η ημιαδιάβροχη ή αδιάβροχη (PVC) σπηλαιολογική φόρμα. Για σπήλαια με υπόγεια ποτάμια κλπ απαραίτητη η καταδυτική φόρμα.  
υγρά σπήλαια απαραίτητη είναι η ολόσωμη FLEECE φόρμα και η  
+
ημιαδιάβροχη ή αδιάβροχη (PVC) σπηλαιολογική φόρμα. Για σπήλαια με υπόγεια ποτάμια κλπ απαραίτητη η καταδυτική φόρμα.  
+
  
Να μην διακινδυνεύουμε σε σπήλαια με καταρράκτες και υπόγεια ποτάμια  
+
Να μην διακινδυνεύουμε σε σπήλαια με καταρράκτες και υπόγεια ποτάμια σε εποχή βροχοπτώσεων.
σε εποχή βροχοπτώσεων.
+
  
Να ρωτάμε το συνάδελφό μας για την σωματική και ψυχική του κατάσταση  
+
Να ρωτάμε το συνάδελφό μας για την σωματική και ψυχική του κατάσταση και να αναφέρουμε σε αυτόν την δική μας. Μην ξεχνάτε: η ασφάλεια του ενός είναι ασφάλεια για όλους!
και να αναφέρουμε σε αυτόν την δική μας. Μην ξεχνάτε: η ασφάλεια του  
+
ενός είναι ασφάλεια για όλους!
+
  
Να μην προωθούμαστε πολύ γρήγορα γιατί έχουμε μεγάλη κατανάλωση  
+
Να μην προωθούμαστε πολύ γρήγορα γιατί έχουμε μεγάλη κατανάλωση ενέργειας.
ενέργειας.
+
  
 
Να μην βραδυπορούμε γιατί επίσης έχουμε μεγάλη κατανάλωση ενέργειας.
 
Να μην βραδυπορούμε γιατί επίσης έχουμε μεγάλη κατανάλωση ενέργειας.
  
Να υπολογίζουμε ότι η επιστροφή είναι δυσκολότερη άρα πρέπει να έχουμε το ήμισυ και πλέον των δυνάμεών μας διαθέσιμο συν ένα απόθεμα  
+
Να υπολογίζουμε ότι η επιστροφή είναι δυσκολότερη άρα πρέπει να έχουμε το ήμισυ και πλέον των δυνάμεών μας διαθέσιμο συν ένα απόθεμα ασφαλείας.
ασφαλείας.
+
  
Να μην παραμένουμε για πολύ ακίνητοι: ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑΣ! Μην  
+
Να μην παραμένουμε για πολύ ακίνητοι: ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΥΠΟΘΕΡΜΙΑΣ! Μην διστάζετε να χρησιμοποιήσετε την αλουμινοκουβέρτα που επιβάλλεται να έχετε μαζί σας και να γνωρίζετε πως να κατασκευάζεται [[Point s|θερμό σημείο]].
διστάζετε να χρησιμοποιήσετε την αλουμινοκουβέρτα που επιβάλλεται να  
+
έχετε μαζί σας και να γνωρίζετε πως να κατασκευάζεται ¨ζεστό σημείο¨.
+
  
 
Εξάντληση και υποθερμία μπορεί να προκληθεί και από έλλειψη υγρών και ηλεκτρολυτών. Να πίνετε νερό (σε μικρές γουλιές συνεχώς –όχι όταν διψάσετε) και να έχετε πρόχειρο απόθεμα ηλεκτρολυτών!
 
Εξάντληση και υποθερμία μπορεί να προκληθεί και από έλλειψη υγρών και ηλεκτρολυτών. Να πίνετε νερό (σε μικρές γουλιές συνεχώς –όχι όταν διψάσετε) και να έχετε πρόχειρο απόθεμα ηλεκτρολυτών!
  
Εξάντληση και υποθερμία μπορεί επίσης να προκληθεί και από έλλειψη  
+
Εξάντληση και υποθερμία μπορεί επίσης να προκληθεί και από έλλειψη υδατανθράκων. Για το λόγο αυτό να έχετε μαζί σας τροφές υψηλής θερμιδικής απόδοσης όπως σοκολάτα. Δεν είναι καθόλου κακή να υπάρχουν μέσα στο φαρμακείο μας δισκία μαλτοδεξτρίνης.
υδατανθράκων. Για το λόγο αυτό να έχετε μαζί σας τροφές υψηλής  
+
θερμιδικής απόδοσης όπως σοκολάτα.
+
  
 
''Θεραπεία:'' Το θύμα πρέπει να κινείται και βγαίνει από την σπηλιά άμεσα και πρώτο.
 
''Θεραπεία:'' Το θύμα πρέπει να κινείται και βγαίνει από την σπηλιά άμεσα και πρώτο.
  
Εάν η κατάσταση του είναι σοβαρότερη, πριν κινηθεί προς τα έξω, του  
+
Εάν η κατάσταση του είναι σοβαρότερη, πριν κινηθεί προς τα έξω, του φοράμε ζεστά και στεγνά ρούχα και λαμβάνει ηλεκτρολύτες – υγρά – τροφή υψηλής θερμιδικής απόδοσης – ζεστά ροφήματα
φοράμε ζεστά και στεγνά ρούχα και λαμβάνει ηλεκτρολύτες – υγρά –  
+
τροφή υψηλής θερμιδικής απόδοσης – ζεστά ροφήματα
+
  
Εάν η κατάσταση του είναι ακόμη σοβαρότερη (πλήρης αδυναμία ή  
+
Εάν η κατάσταση του είναι ακόμη σοβαρότερη (πλήρης αδυναμία ή λήθαργος), κατασκευάζουμε «ζεστό σημείο» για να προστατευθεί από το κρύο, ένας – τουλάχιστον – σπηλαιολόγος παραμένει μαζί του (ο πιο έμπειρος στις πρώτες βοήθεις) και ειδοποιείται η ομάδα σπηλαιοδιάσωσης
λήθαργος), κατασκευάζουμε «ζεστό σημείο» για να προστατευθεί από το  
+
κρύο, ένας – τουλάχιστον – σπηλαιολόγος παραμένει μαζί του (ο πιο  
+
έμπειρος) και ειδοποιείται η ομάδα σπηλαιοδιάσωσης
+
  
 
== Ζ. Κίνδυνοι από πλημμύρες - πνιγμό ==
 
== Ζ. Κίνδυνοι από πλημμύρες - πνιγμό ==
Line 144: Line 132:
 
''Πρόληψη'': Ενημέρωση για τις υδρολογικές συνθήκες του σπηλαίου.
 
''Πρόληψη'': Ενημέρωση για τις υδρολογικές συνθήκες του σπηλαίου.
  
Ενημέρωση για τις μετεωρολογικές συνθήκες που αναμένονται στην  
+
Ενημέρωση για τις μετεωρολογικές συνθήκες που αναμένονται στην περιοχή.
περιοχή.
+
  
Να μην μπαίνετε σε σπήλαια με σιφόνια όταν η παρατήρηση επιτόπου του  
+
Να μην μπαίνετε σε σπήλαια με σιφόνια όταν η παρατήρηση επιτόπου του καιρού δεν είναι ευνοϊκή.
καιρού δεν είναι ευνοϊκή.
+
  
 
Ιδιαίτερη προσοχή όταν κινούμαστε πάνω ή μέσα στο νερό
 
Ιδιαίτερη προσοχή όταν κινούμαστε πάνω ή μέσα στο νερό
  
Στα πηγάδια, οι αγκυρώσεις να γίνονται σε σημεία που δεν φτάνει το νερό σε περίπτωση ξαφνικής πλημμύρας και έξω από τη κίνηση του νερού (κατρράκτες).
+
Στα πηγάδια, οι αγκυρώσεις να γίνονται σε σημεία που δεν φτάνει το νερό σε περίπτωση ξαφνικής πλημμύρας και έξω από τη κίνηση του νερού (καταρράκτες).
  
 
Να μην ανεβαίνουμε βάραθρα σε περίπτωση απότομης αύξησης του νερού.
 
Να μην ανεβαίνουμε βάραθρα σε περίπτωση απότομης αύξησης του νερού.
  
Να σημειώνουμε κύριες ή και εναλλακτικές διαδρομές αν είναι δυνατόν μακριά από το  
+
Να σημειώνουμε κύριες ή και εναλλακτικές διαδρομές αν είναι δυνατόν μακριά από το νερό.
νερό.
+
  
 
Αν υπάρχει ανάγκη μετακίνησης να ασφαλίζεστε στα πιο επικίνδυνα σημεία.
 
Αν υπάρχει ανάγκη μετακίνησης να ασφαλίζεστε στα πιο επικίνδυνα σημεία.
  
 
Κρατηθείτε όσο το δυνατόν έξω από το νερό και στεγνοί.
 
Κρατηθείτε όσο το δυνατόν έξω από το νερό και στεγνοί.
 +
 +
Σε μεγάλα σπήλαια και σπηλαιοβάραθρα να προσδιορίζονται από πριν ασφαλή σημεία που δεν πλημμυρίζουν και σε αυτά να αποθηκεύονται με ασφάλεια υλικά έκτακτης ανάγκης (τρόφιμα, μπαταρίες, υπνόσακκοι, αλουμινοκουβέρτες, φάρμακα κλπ)
  
 
''Θεραπεία'': Σε περίπτωση πλημμύρας να περιμένουμε σε κάποιο ξηρό σημείο του σπηλαίου κατασκευάζοντας εάν χρειαστεί «ζεστό σημείο».
 
''Θεραπεία'': Σε περίπτωση πλημμύρας να περιμένουμε σε κάποιο ξηρό σημείο του σπηλαίου κατασκευάζοντας εάν χρειαστεί «ζεστό σημείο».
Line 173: Line 160:
 
Σε πολύπλοκα σπήλαια να έχουμε χάρτη ή οδηγό.
 
Σε πολύπλοκα σπήλαια να έχουμε χάρτη ή οδηγό.
  
Σε σπήλαια με περάσματα με τραβέρσα να μην παίρνουμε το σκοινί αν δεν είμαστε σίγουροι ότι θα ξαναβρούμε το σωστό πέρασμα.
+
Σε σπήλαια με περάσματα με τραβέρσα να μην παίρνουμε το σκοινί (η ανάγκη για κάτι τέτοιο σπανίζει σήμερα)  αν δεν είμαστε σίγουροι ότι θα ξαναβρούμε το σωστό πέρασμα.
  
 
''Θεραπεία:'' Ψυχραιμία.
 
''Θεραπεία:'' Ψυχραιμία.
Line 181: Line 168:
 
Ακολουθούμε τον πλατύτερο διάδρομο.
 
Ακολουθούμε τον πλατύτερο διάδρομο.
  
Σημειώνουμε τα σημεία που περάσαμε για να μην κάνουμε κύκλους (με  
+
Σημειώνουμε τα σημεία που περάσαμε για να μην κάνουμε κύκλους (με ασετυλίνη, βέλη από λάσπη κλπ).
ασετυλίνη, βέλη κλπ).
+
  
 
Ψάχνουμε για βέλη ή σημάδια προηγούμενων επισκεπτών.
 
Ψάχνουμε για βέλη ή σημάδια προηγούμενων επισκεπτών.
Line 188: Line 174:
 
== Θ. Εγκλωβισμός σε στενά ==
 
== Θ. Εγκλωβισμός σε στενά ==
  
''Πρόληψη:'' Προσοχή στα κάθετα στενώματα. Στα πολύ δύσκολα στην  
+
''Πρόληψη:'' Προσοχή στα κάθετα στενώματα. Στα πολύ δύσκολα στην κατάβαση, βγάζουμε τον καταβατήρα μας και τον περνάμε στην κοντή ή μακριά λανιέρα μας ώστε να μπορούμε να τον ελέγχουμε με τα χέρια ψηλά. Εν ανάγκη "χαλάμε" και την λειτουργία φρεναρίσματος. Κανονικά αλλαγή υπάρχει πριν το στένωμα και αμέσως μετά, άρα δεν θα χρειαστεί να κατεβούμε πολύ στην άβολη αυτή θέση. Στην ανάβαση, κάνουμε πολύ μικρές κινήσεις για να μην σφηνώσουμε. Σημαντική βοήθεια μας προσφέρει το φρένο ποδιού.
κατάβαση, βγάζουμε τον καταβατήρα μας και τον περνάμε στην κοντή  
+
λανιέρα μας ώστε να μπορούμε να τον ελέγχουμε με τα χέρια ψηλά. Στην  
+
ανάβαση, κάνουμε πολύ μικρές κινήσεις για να μην σφηνώσουμε.  
+
Σημαντική βοήθεια μας προσφέρει το φρένο ποδιού.
+
  
Να μην μπαίνουμε σε καθοδικά στενώματα με το κεφάλι. Δεν ξέρουμε που  
+
Να μην μπαίνουμε σε καθοδικά στενώματα με το κεφάλι. Δεν ξέρουμε που καταλήγουν π.χ. αν είναι πηγάδι, και αν μπορούμε να γυρίσουμε. Αν υπάρχει πιθανότητα το στένωμα να είναι αδιέξοδο μπορούμε και να δέσουμε τον σπηλαιολόγο από τους αστραγάλους ώστε οι άλλοι σπηλαιολόγοι να μπορούν να τον τραβήξουν προς τα πίσω.  
καταλήγουν π.χ. αν είναι πηγάδι, και αν μπορούμε να γυρίσουμε.
+
  
Σε στενώματα που δεν καταλήγουν σε πηγάδια μπορούμε να βγάλουμε και  
+
Σε γνωστά στενώματα που δεν καταλήγουν σε πηγάδια μπορούμε να βγάλουμε και τα εξαρτήματα ή και τη ζώνη μας ακόμη.
τα εξαρτήματα ή και τη ζώνη μας ακόμη.
+
  
Να μην περνάμε στενώματα που αρχίζουν να μας προκαλούν προβλήματα  
+
Να μην περνάμε στενώματα που αρχίζουν να μας προκαλούν προβλήματα αναπνοής.
αναπνοής.
+
  
Να μην περνάει ποτέ τελευταίος αυτός που έχει τις περισσότερες  
+
Να μην περνάει ποτέ τελευταίος αυτός που έχει τις περισσότερες πιθανότητες να κολλήσει.
πιθανότητες να κολλήσει.
+
  
 
Να περνάτε τα στενά ήρεμα χωρίς να ξοδεύετε ενέργεια.
 
Να περνάτε τα στενά ήρεμα χωρίς να ξοδεύετε ενέργεια.
Line 212: Line 190:
 
Σπήλαια ύποπτα για δηλητηριώδη αέρια είναι αυτά που βρίσκονται:
 
Σπήλαια ύποπτα για δηλητηριώδη αέρια είναι αυτά που βρίσκονται:
  
Α. Κοντά σε ιαματικά νερά (π.χ. θειούχα – βλέπε λουτρά Καϊάφα) ή  
+
Α. Κοντά σε ιαματικά νερά (π.χ. θειούχα – βλέπε λουτρά Καϊάφα) ή ηφαιστειακά (Μέθανα).
ηφαιστειακά (Μέθανα).
+
  
 
Β. Τα τεχνητά (ορυχεία – βλέπε ορισμένα πηγάδια στο Λαύριο).
 
Β. Τα τεχνητά (ορυχεία – βλέπε ορισμένα πηγάδια στο Λαύριο).
  
Γ. Σπήλαια σκουπιδότοποι ή εναπόθεσης λυμάτων. Το μοναδικό  
+
Γ. Σπήλαια σκουπιδότοποι ή εναπόθεσης λυμάτων . Το μοναδικό θανατηφόρο ατύχημα στην Ελλάδα έχει γίνει σε ένα σπήλαιο που παρανόμως αποθέτοντο υπολείμματα από ελαιουργείο (κατσίγαροι)...
θανατηφόρο ατύχημα στην Ελλάδα έχει γίνει σε ένα τέτοιο σπήλαιο...
+
  
Δ. Σε καταβόθρες ή αίθουσες που βρίσκονται βιολογικά υλικά (φύλλα,  
+
Δ. Σε καταβόθρες ή αίθουσες που βρίσκονται πολλά βιολογικά υλικά (φύλλα, γουανό κ.α.)
γουανό κ.α.)
+
  
 
Ε. Εάν κοντά βρίσκονται κοιτάσματα υδρογονανθράκων.
 
Ε. Εάν κοντά βρίσκονται κοιτάσματα υδρογονανθράκων.
  
ΣΤ. Σε νέες αίθουσες που ανακαλύπτονται με σπηλαιοκατάδυση.
+
ΣΤ. Σε νέες αίθουσες που ανακαλύπτονται με σπηλαιοκατάδυση (απολιθωμένος αέρας).
  
''Πρόληψη:'' Να επιστρέψετε αμέσως πίσω στην περίπτωση ναυτίας,  
+
''Πρόληψη:'' Να επιστρέψετε αμέσως πίσω στην περίπτωση ναυτίας, πονοκεφάλου, και ασταθούς φλόγας της ασετυλίνης.
πονοκεφάλου, και ασταθούς φλόγας της ασετυλίνης.
+
  
 
Να παίρνετε πληροφορίες εκ των προτέρων για τα χαρακτηριστικά του σπηλαίου π.χ. ηφαιστειακά σπήλαια.
 
Να παίρνετε πληροφορίες εκ των προτέρων για τα χαρακτηριστικά του σπηλαίου π.χ. ηφαιστειακά σπήλαια.
  
Πολύ μεγάλη προσοχή αν χρησιμοποιηθούν εκρηκτικά ή κομπρεσέρ.
+
Πολύ μεγάλη προσοχή αν χρησιμοποιηθούν εκρηκτικά ή κομπρεσέρ. Υπάρχουν αρκετά δυστυχήματα σε σπήλαια λόγω αερίων, όχι σε σπηλαιολόγους αλλά λαθρανασκαφείς.
  
 
== ΙΑ. Κατολίσθηση ==
 
== ΙΑ. Κατολίσθηση ==
Line 238: Line 212:
 
Συμβαίνει καμιά φορά όταν πατήσουμε σε ασταθή βράχια σε στενώματα, σάρες κλπ.
 
Συμβαίνει καμιά φορά όταν πατήσουμε σε ασταθή βράχια σε στενώματα, σάρες κλπ.
  
''Πρόληψη:'' Πατάμε τα μεγαλύτερα και καλύτερα σφηνωμένα. Προσοχή και μόνο προσοχή!
+
''Πρόληψη:'' Πατάμε τα μεγαλύτερα και καλύτερα σφηνωμένα. Προσοχή και μόνο προσοχή! Εν ανάγκη τοποθέτηση σχοινιού και αναζήτηση εναλλακτικής διαδρομής.
  
 
== ΙΒ. Έλλειψη φωτός ==
 
== ΙΒ. Έλλειψη φωτός ==
  
''Πρόληψη:'' Τουλάχιστον δύο φωτιστικά με επαρκή καύσιμα (πέτρες  
+
''Πρόληψη:'' Τουλάχιστον δύο φωτιστικά με επαρκή καύσιμα (πέτρες ασετυλίνης ή μπαταρίες. Με δεδομένο πως ο σωλήνας συνδέει την μπουκάλα της ασετυλίνης (που είναι στην ζώνη μας) με το μπεκ στο κράνος μας, ταυτόχρονα εξασφαλίζουμε πως δεν υπάρχει περίπτωση εάν πέσει το κράνος από το κεφάλι μας σε ανάβαση ή κατάβαση να χάσουμε και τα φωτιστικά μας. Εάν δεν χρησιμοποιούμε όμως ασετυλίνη, άρα υπάρχει περίπτωση να χάσουμε το κράνος μας, η δεύτερη (ή και τρίτη) πηγή φωτισμού είναι ένα μικρός φακός που τοποθετείται συνήθως χαλαρά στο λαιμό μας (κι όχι στο σάκκο μας). Σε αυτή την περίπτωση η εύρεση του εναλλακτικού φωτιστικού είναι εύκολη (αφού είναι στο λαιμό μας), κάτι πολύ δύσκολο εάν αυτό είναι κρυμμένο στο σάκκο μας. Καλή επίσης λύση είναι τα χημικά φώτα (cyalume) που τοποθετούνται μαζί με την αλουμινοκουβέρτα. Επίσης ορισμένα από αυτά παίρνουν μορφή βραχιολιού. Το καλό με τα χημικά φώτα είναι πως δεν χρειάζονται - αν δεν σπάσουν - καμιά συντήρηση και κρατάνε για πάντα, ενώ έχουν και ελάχιστο κόστος. Σημείωση: Ευχαριστούμε τον Αυγουστίνο Οικονόμου για τις παρατηρήσεις του για τα cyalume.
ασετυλίνης) ή μπαταρίες  
+
  
''Θεραπεία:'' Βοήθεια από τους άλλους σπηλαιολόγους της ομάδας
+
''Θεραπεία:'' Βοήθεια από τους άλλους σπηλαιολόγους της ομάδας.
  
Με τον  σπινθήρα του αναπτηρα κάνοντας βήμα βήμα
+
Με κάποιο κινητό.
  
Με το φλας της φωτογραφικης μηχανής
+
Με οποιαδήποτε ηλεκτρονική συσκευή διαθέτει οθόνη.
 
+
Με το φως μέτρησης της φωτογραφικής μηχανής
+
  
 
== ΙΓ. Δηλητηριώδεις οργανισμοί ==
 
== ΙΓ. Δηλητηριώδεις οργανισμοί ==
Line 274: Line 245:
 
''Πρόληψη:'' Δεν επισκεπτόμαστε σπήλαια σε περιοχές και κατά την περίοδο που σημειώνεται σεισμική έξαρση.
 
''Πρόληψη:'' Δεν επισκεπτόμαστε σπήλαια σε περιοχές και κατά την περίοδο που σημειώνεται σεισμική έξαρση.
  
== ΙΣΤ. Άλλοι κίνδυνοι ==
+
== ΙΣτ. Ανθρωπογενείς κίνδυνοι ==
 +
 
 +
Οι κίνδυνοι αυτοί σχετίζονται με τους ανθρώπους που θεωρούν τα σπήλαια ιδιωτικό τους χώρο είτε γιατί δραστηριοποιούνται οικονομικά από πολλές γενιές στην περιοχή (αγρότες, κτηνοτρόφοι), χρησιμοποιούν τα σπήλαια για φύλαξη τυριών κλπ, πιστεύουν πως υπάρχουν θησαυροί κλπ. Οι κίνδυνοι ξεκινούν από κόψιμο του σχοινιού (Παγγαίο) εγκλωβίζοντας τους σπηλαιολόγους, βιαιοπραγίες που φτάνουν μέχρι πυροβολισμούς (Κρήτη), νομικές απειλές (Εύβοια), βανδαλισμοί (Πελοπόννησος) ή ταλαιπωρία όπως η κλήση της Αστυνομίας (Ήπειρος).
 +
 
 +
Νομικά στην Ελλάδα όλα τα σπήλαια ανήκουν στο Ελληνικό κράτος, ανεξάρτητα από την ιδιοκτησία της περιοχής στην οποία βρίσκονται. Αλλά η νομική βάση δεν έχει μεγάλη σημασία όταν στην μέση του πουθενά, βγαίνοντας από ένα βάραθρο αντικρύσεις την κάνη ενός όπλου.
 +
 
 +
'''Πρόληψη''': Ερχόμαστε σε επαφή με τις τοπικές κοινωνίες (δημοτικές αρχές, επίσκεψη στο καφενείο, επαφή με τους ανθρώπους που εκμεταλλεύονται την περιοχή). Εάν κατανοήσουν πως ο σκοπός μας είναι καθαρά εξερευνητικός, πως δεν θα παρέμβουμε με κανέναν τρόπο στις δραστηριότητες τους κι ότι είναι οι "άρχοντες" της περιοχής μετατρέπονται από "διώκτες" σε "συμμάχους".
 +
 
 +
''' Θεραπεία: ''' Ηρεμία, κουράγιο και καλές διαπραγματευτικές ικανότητες.
 +
 
 +
Σημείωση: Ευχαριστούμε και πάλι τον Αυγουστίνο Οικονόμου για τις επισημάνσεις.
 +
 
 +
 
 +
 
 +
== ΙΖ. Κίνδυνοι από λάθος χειρισμό ==
 +
 
 +
Συμβαίνει όταν σπηλαιολόγοι που προηγούνται δεν αφήσουν το αρμάτωμα όπως ακριβώς το βρήκαν. Έχουν ανεβάσει το σχοινί από το πάτο σε ψηλότερο πατάρι, έχουν ξηλώσει κάποια παράκαμψη, έχουν αφήσει κάποιο καραμπίνερ σε επικίνδυνη θέση κλπ.
 +
 
 +
'''Πρόληψη: ''' Προσοχή και μόνο προσοχή.
 +
 
 +
'''Θεραπεία:''' Αναμονή...
 +
 
 +
== IH. Άλλοι κίνδυνοι ==
  
 
Εγκαύματα από την φλόγα της ασετυλίνης. Προσοχή και μόνο προσοχή.
 
Εγκαύματα από την φλόγα της ασετυλίνης. Προσοχή και μόνο προσοχή.
Line 283: Line 276:
 
Εγκαύματα από τις φόρμες κατάδυσης. Βαζελίνη, καλτσόν στα ποδια.
 
Εγκαύματα από τις φόρμες κατάδυσης. Βαζελίνη, καλτσόν στα ποδια.
  
Εγκαύματα από το σκοινί. Ποιος σας είπε να κρατάτε το σκοινί;
+
Εγκαύματα από το σκοινί. Τα γάντια βοηθάνε αλλά ποιος σας είπε να κρατάτε το σκοινί;  
  
Μπλέξιμο μαλιών στον καταβατήρα. Τα μακρια μαλια τα πιάνουμε με κοτσίδα πίσω.
+
Μπλέξιμο μαλιών στον καταβατήρα. Τα μακρια μαλλιά τα πιάνουμε με κοτσίδα πίσω και χρησιμοποιουμε Buff.
  
 
Τραυματισμός του χεριού μεταξύ σχοινιού και βοηθητικού κρίκο του καταβατήρα καθώς ελέγχουμε την κατάβαση μας. Προσέχουμε να μην πλησιάζει το χέρι πολύ κοντά στον βοηθητικό κρίκο.
 
Τραυματισμός του χεριού μεταξύ σχοινιού και βοηθητικού κρίκο του καταβατήρα καθώς ελέγχουμε την κατάβαση μας. Προσέχουμε να μην πλησιάζει το χέρι πολύ κοντά στον βοηθητικό κρίκο.
Line 325: Line 318:
 
Διότι εάν συμβεί το ο,τιδήποτε:  
 
Διότι εάν συμβεί το ο,τιδήποτε:  
  
'''ο περισσότερο έμπειρος παραμένει με το τυχόν θύμα και ο άλλος κινείται το δυνατόν ασφαλώς ταχύτερα ώστε να ενημερώσει το σύλλογο και να κινητοποιηθεί η ομάδα σπηλαιοδιάσωσης.'''
+
'''ο περισσότερο έμπειρος στις πρώτες βοήθειες παραμένει με το τυχόν θύμα και ο άλλος κινείται το δυνατόν ασφαλώς ταχύτερα ώστε να ενημερώσει το σύλλογο και να κινητοποιηθεί η ομάδα σπηλαιοδιάσωσης.'''
 +
 
 +
Τέλος μια εξαιρετική δουλειά μπορεί να βρεθεί [http://www.scribd.com/doc/217242310/%CE%91%CF%83%CF%86%CE%AC%CE%BB%CE%B5%CE%B9%CE%B1-%CE%9A%CE%AF%CE%BD%CE%B4%CF%85%CE%BD%CE%BF%CE%B9-%CE%A3%CF%80%CE%B7%CE%BB%CE%B1%CE%AF%CF%89%CE%BD-%CE%93%CE%B9%CF%8E%CF%81%CE%B3%CE%BF%CF%82-%CE%A3%CF%89%CF%84%CE%B7%CF%81%CE%B9%CE%AC%CE%B4%CE%B7%CF%82 εδώ με συγγραφέα τον Γιώργο Σωτηριάδη]

Latest revision as of 17:51, 31 March 2015